Maryam, dochter van Imran: de uitverkoren zuivere
Haar moeder wijdde wat in haar schoot was aan de aanbidding en beviel van een meisje dat zij Maryam noemde — en Allah zelf noemde haar “dochter van Imran”, tot eer van het gelovige huisgezin. Zij groeide op in het heiligdom onder de voogdij van Zakariyya, en telkens wanneer hij binnenkwam trof hij bij haar levensonderhoud aan buiten elke maat: “Allah voorziet wie Hij wil zonder afrekening.” Daarna werden haar blijde tijdingen gegeven van een zoon zonder de aanraking van een man — de enige vrouw naar wie de Koran een hele soera heeft genoemd, en de enige die zonder vader een profeet ter wereld bracht.
وَإِذۡ قَالَتِ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ يَٰمَرۡيَمُ إِنَّ ٱللَّهَ ٱصۡطَفَىٰكِ وَطَهَّرَكِ وَٱصۡطَفَىٰكِ عَلَىٰ نِسَآءِ ٱلۡعَٰلَمِينَEn (weet) dat de engelen zeiden: “O Maryam! Waarlijk, Allah heeft jou uitgekozen, jou gereinigd en heeft jou boven alle vrouwen van de wereldwezens uitverkoren.
قَالَتۡ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي غُلَٰمٞ وَلَمۡ يَمۡسَسۡنِي بَشَرٞ وَلَمۡ أَكُ بَغِيّٗا قَالَ كَذَٰلِكِ قَالَ رَبُّكِ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٞۖ وَلِنَجۡعَلَهُۥٓ ءَايَةٗ لِّلنَّاسِ وَرَحۡمَةٗ مِّنَّاۚ وَكَانَ أَمۡرٗا مَّقۡضِيّٗاZij zei: “Hoe kan ik een zoon hebben wanneer geen man mij aangeraakt heeft of ik onkuis ben?” Hij zei: “Zo (zal het zijn), jouw Heer zei: “Dat is gemakkelijk voor Mij: “En (Wij wensen) dat hij als een teken voor de mensheid wordt aangewezen en een genade van Ons en het is een zaak die (reeds) besloten is.
وَمَرۡيَمَ ٱبۡنَتَ عِمۡرَٰنَ ٱلَّتِيٓ أَحۡصَنَتۡ فَرۡجَهَا فَنَفَخۡنَا فِيهِ مِن رُّوحِنَا وَصَدَّقَتۡ بِكَلِمَٰتِ رَبِّهَا وَكُتُبِهِۦ وَكَانَتۡ مِنَ ٱلۡقَٰنِتِينَEn Maryam, de dochter van Imran, die over haar kuisheid waakte en vervolgens bliezen wij daarin van onze ziel en zij getuigde van de waarheid van de woorden van haar Heer en (geloofde ook in) Zijn boeken en zij behoorde tot de degenen die gehoorzaam zijn aan Allah.
سيدةُ نساءِ أهلِ الجنةِ مريمُ بنتُ عمرانَ، ثم فاطمةُ، ثم خديجةُ، ثم آسيةُ امرأةُ فرعون.De leidster van de vrouwen van het Paradijs is Maryam, dochter van Imran, daarna Fatima, daarna Khadija, daarna Asiya, de vrouw van de farao.
Asiya, de vrouw van de farao: een gelovige in het zwaarste huis op aarde
De vrouw van de farao geloofde terwijl hij beweerde een god te zijn en gelovigen folterde — de eerste les van de Koran dat geloof een persoonlijke beslissing is, geen erfenis of omgeving. Allah maakte haar tot voorbeeld voor “degenen die geloven” als geheel — daarmee gaf hij een vrouw uit het zwaarste huisgezin de plaats van het hoogste voorbeeld. Haar gebed in de Koran bevat drie verzoeken: een huis dicht bij Allah in het Paradijs, redding van de farao en van zijn doen, en bevrijding van het onrechtvaardige volk.
وَضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱمۡرَأَتَ فِرۡعَوۡنَ إِذۡ قَالَتۡ رَبِّ ٱبۡنِ لِي عِندَكَ بَيۡتٗا فِي ٱلۡجَنَّةِ وَنَجِّنِي مِن فِرۡعَوۡنَ وَعَمَلِهِۦ وَنَجِّنِي مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَEn Allah gaf de gelovigen (die door de afgodendienaars werden vervolgd) een lichtend voorbeeld (namelijk de pure en onverschrokken geloofsovertuiging van) de vrouw van de Farao (Aasiyah), nadat zij zei: “Mijn Heer! Bouw voor mij een huis bij U in het paradijs (en terwijl ze naar de hemel keek, kon ze dit ook daadwerkelijk waarnemen), en red mij van de Farao en zijn (godlasterlijke) werken, en red mij van het onrechtvaardige volk”.
Haar naam “Asiya” staat vast in de gezaghebbende werken van exegese zoals de tafsir van al-Tabari, en zij behoort tot de vrouwen aan wie in de bovenstaande authentieke overlevering het Paradijs wordt verkondigd.
Bilqis, koningin van Saba: de heerseres die zich met verstand overgaf
De hop beschrijft haar bij Sulayman in de Koran met drie kenmerken: zij heerst over hen, haar wordt alles gegeven en zij heeft een machtige troon — drie eigenschappen die de Koran niet tevergeefs noemt: bekwaamheid in leiderschap, breedte van heerschappij en de zetel van de macht. Sulayman bracht haar op de proef met vier steeds zwaardere toetsen — de gave, de troon, het laten plaatsnemen, het binnengaan — en in elk daarvan toonde zij een bestuurlijk verstand en zelfkritiek vóór aanvaarding: “Wij waren een hoogmoedig volk,” en daarna: “Mijn Heer, ik heb mijzelf onrecht aangedaan.” Zij is de eerste vrouw in de Koran van wie wordt getoond dat zij een doordachte politieke beslissing neemt en zich daarna overgeeft op grond van bewijs, niet van dwang.
إِنِّي وَجَدتُّ ٱمۡرَأَةٗ تَمۡلِكُهُمۡ وَأُوتِيَتۡ مِن كُلِّ شَيۡءٖ وَلَهَا عَرۡشٌ عَظِيمٞIk vond daar een vrouw die over hen heerste, en zij had alles gekregen wat maar in het bezit kan komen van een leider van de aarde en zij heeft een grote troon.
قِيلَ لَهَا ٱدۡخُلِي ٱلصَّرۡحَۖ فَلَمَّا رَأَتۡهُ حَسِبَتۡهُ لُجَّةٗ وَكَشَفَتۡ عَن سَاقَيۡهَاۚ قَالَ إِنَّهُۥ صَرۡحٞ مُّمَرَّدٞ مِّن قَوَارِيرَۗ قَالَتۡ رَبِّ إِنِّي ظَلَمۡتُ نَفۡسِي وَأَسۡلَمۡتُ مَعَ سُلَيۡمَٰنَ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَEr werd vervolgens tegen haar gezegd: “Treed de glazen oppervlakte (met water daaronder) maar toen zij het zag, dacht zij dat het water was en zij maakte haar onderbenen bloot, Soeleiman zei: “Waarlijk, het is een binnenplaats gemaakt van glas.” Zij zei: “Mijn Heer! Waarlijk, ik heb mijzelf onrecht aangedaan en ik onderwerp mij, gezamenlijk met Soeleiman aan Allah, de Heer van de werelden."
Haar naam “Bilqis” komt niet voor in de korantekst; hij staat vast in exegese en genealogische werken zoals de tafsir van al-Tabari en de Jemenitische annalen — de Koran gebruikt in zijn verhalen doelbewust beschrijving boven naamgeving.
De moeder van Musa: openbaring aan het hart van een vrouw
Op het hoogtepunt van de massamoord op jonkies — “hij slacht hun zonen af en laat hun vrouwen in leven” — inspirerede Allah de moeder van Musa met twee geboden die voor menselijke maatstaven tegengesteld waren: geef hem de borst en werp hem daarna in de rivier — en vrees niet en treur niet. Zij vervulde het met de zwakste wapens in de oorlog: de schoot van een moeder, aanvaarding van de openbaring en volledig vertrouwen. Toen gaf Allah hem aan haar terug om te zogen, zodat haar oog niet zou bezwijken, en hij werd een van de boodschappers.
وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰٓ أُمِّ مُوسَىٰٓ أَنۡ أَرۡضِعِيهِۖ فَإِذَا خِفۡتِ عَلَيۡهِ فَأَلۡقِيهِ فِي ٱلۡيَمِّ وَلَا تَخَافِي وَلَا تَحۡزَنِيٓۖ إِنَّا رَآدُّوهُ إِلَيۡكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَEn Wij openbaarden aan de moeder van Moesa (door haar te inspireren), “Zoog hem (Moesa), maar als je voor hem vreest, werp hem dan in de rivier en vrees niet, noch wees bedroefd. Waarlijk! Wij zullen hem naar jou terugbrengen en zullen hem tot één van (Onze) boodschappers maken.”
Haar naam varieert in de biografische literatuur en geen enkele staat vast; de Koran noemt haar doelbewust “de moeder van Musa” — haar grootste titel is haar moederschap van de profeet die met Allah sprak.
De vrouw van Imran: een gelofte die een moeder voor alle mensen voortbracht
De eerste volledige korantekst over vrouwen en het grondleggende ouderschap: zij werd zwanger en zei vóór de geboorte: “Ik heb aan U opgedragen wat in mijn schoot is, gewijd” — en Allah aanvaardde haar gelofte op welwillende wijze, liet het kind schoon opgroeien, liet levensonderhoud haar bereiken zonder bekende weg en stelde haar onder de zorgen van Zakariyya. Uit de gelofte van één vrouw kwamen twee profeten voort: Maryam en ʿIsa, vrede zij met hem.
إِذۡ قَالَتِ ٱمۡرَأَتُ عِمۡرَٰنَ رَبِّ إِنِّي نَذَرۡتُ لَكَ مَا فِي بَطۡنِي مُحَرَّرٗا فَتَقَبَّلۡ مِنِّيٓۖ إِنَّكَ أَنتَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ(Weet dan) toen de vrouw van ‘Imran zei: “O Mijn Heer! Ik heb aan U beloofd om wat in mijn baarmoeder is aan Uw diensten toe te weiden, neem dit dus van mij aan. Waarlijk, U bent de Alhorende, de Alwetende.”
فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٖ وَأَنۢبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنٗا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّاۖ كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيۡهَا زَكَرِيَّا ٱلۡمِحۡرَابَ وَجَدَ عِندَهَا رِزۡقٗاۖ قَالَ يَٰمَرۡيَمُ أَنَّىٰ لَكِ هَٰذَاۖ قَالَتۡ هُوَ مِنۡ عِندِ ٱللَّهِۖ إِنَّ ٱللَّهَ يَرۡزُقُ مَن يَشَآءُ بِغَيۡرِ حِسَابٍDus accepteerde haar Heer haar met vriendelijkheid. Hij liet haar op een goede manier opgroeien en bracht haar onder de hoede van Zacharias. Ieder keer als hij haar kamer binnen kwam om haar te bezoeken, ontdekte hij dat zij voorzien was van levensonderhoud. Hij zei: “O Maryam! Waar heb je dat vandaan?” Zij zei: “Van Allah.” Waarlijk Allah voorziet degenen die Hij wil van levensonderhoud, zonder beperking.
Sara en Hajar: de blijde tijding van het lachen, het ritueel van het lopen
Sara: de engelen kwamen naar het huisgezin van Ibrahim met de blijde tijding en brachten haar nieuws van een jongen met kennis, hoewel zij een oude vrouw was; zij lachte het lachen van verwondering en vreugde, en daarna volgde Ishaq en vervolgens Yaʿqub, vrede zij met hen beiden. De Koran noemt haar “zijn vrouw”; haar naam staat vast in de exegese.
وَٱمۡرَأَتُهُۥ قَآئِمَةٞ فَضَحِكَتۡ فَبَشَّرۡنَٰهَا بِإِسۡحَٰقَ وَمِن وَرَآءِ إِسۡحَٰقَ يَعۡقُوبَEn zijn vrouw stond (daar) en zij lachte. En Wij gaven haar het goede bericht van de geboorte van Isaac en na hem van Yacoeb.
Hajar: de Koran noemt haar niet bij naam, maar haar nalatenschap is tot op vandaag in de wet van de hadj gegrift. Zij werd op bevel van Allah met haar kind achtergelaten in een vallei zonder beplanting; zij liep zevenmaal tussen Safa en Marwa op zoek naar wat haar zoon ten goede zou komen, en Zamzam barstte voor haar tevoorschijn — en Allah maakte van haar hardlopen een ritueel dat pelgrims elk jaar opnieuw uitvoeren. Het hele verhaal is gedocumenteerd in de lange overlevering van Abu Hurayra in al-Bukhari (3364), van “Ibrahim trok op met Hajar en Ismaʿil en haar zogend kind…” tot de bouw van de Kaʿba en het oprichten van haar fundamenten.
Uit dit verhaal wordt bekend dat het streven van een moeder, voor Allah, een wettelijk voorgeschreven daad is en niet louter uithoudingsvermogen: het hardlopen van één vrouw over kaal grond werd een daad van aanbidding die miljarden gelovigen volgen.
De vrouw van Adam: de partner die voor de zonde nooit alleen werd aangesproken
De Koran noemt haar niet bij naam (de naam “Hawwa” komt uit de Soenna en de exegese) en vermeldt haar met Adam in elke scène: wonen, eten, toefluisteren, berouw en spijt. De tekst schrijft het begin toe aan Shaytan — “Zo fluisterde Shaytan tot hen beiden” — voert de verslapping terug op het “vergeten” van Adam, zoals Soera Taha expliciet stelt, en brengt hen beiden na het berouw samen terug in het Paradijs. Zij is niet de “aanstichteres van de val” zoals sommige overleveringen die rol populair maakten — en de Koran stelt de man erin niet kleiner, evenmin als hij de vrouw kleiner stelt.
فَوَسۡوَسَ لَهُمَا ٱلشَّيۡطَٰنُ لِيُبۡدِيَ لَهُمَا مَا وُۥرِيَ عَنۡهُمَا مِن سَوۡءَٰتِهِمَا وَقَالَ مَا نَهَىٰكُمَا رَبُّكُمَا عَنۡ هَٰذِهِ ٱلشَّجَرَةِ إِلَّآ أَن تَكُونَا مَلَكَيۡنِ أَوۡ تَكُونَا مِنَ ٱلۡخَٰلِدِينَToen fluisterde Shaytaan hen beiden in om te onthullen wat er van hun schaamte over was. En hij zei: “Jullie Heer heeft jullie deze boom slechts verboden (uit ‘afkeer’) dat jullie anders in engelen zouden veranderen of tot de onsterfelijken zouden behoren.”
وَقُلۡنَا يَٰٓـَٔادَمُ ٱسۡكُنۡ أَنتَ وَزَوۡجُكَ ٱلۡجَنَّةَ وَكُلَا مِنۡهَا رَغَدًا حَيۡثُ شِئۡتُمَا وَلَا تَقۡرَبَا هَٰذِهِ ٱلشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ ٱلظَّٰلِمِينَEn Wij zeiden: “O Adam! Woon tezamen met jouw vrouw in het paradijs en eet beiden vrijelijk met plezier en genot van de zaken daarvan, zoveel als je maar wilt, maar kom niet bij deze boom of jullie beiden zullen tot de zondaren behoren.”
De dochter van Shuʿayb: een huwelijkscontract op vertrouwen
Toen Musa naar Midian vluchtte, gaven de dochters van de herder de kudde zonder moeite water; zijn aanbod van loon voor eerlijkheid werd aanvaard en het huwelijk werd gesloten op een termijn van acht jaar: “dat u mij acht jaar dient.” De Koran noemt dit meisje noch haar zuster bij naam, maar het verhaal toont de bekwaamheid van vrouwen in openbaar werk en de ruimte die vrouwen hadden om het goede aan te pakken met behoud van ingetogenheid.
قَالَ إِنِّيٓ أُرِيدُ أَنۡ أُنكِحَكَ إِحۡدَى ٱبۡنَتَيَّ هَٰتَيۡنِ عَلَىٰٓ أَن تَأۡجُرَنِي ثَمَٰنِيَ حِجَجٖۖ فَإِنۡ أَتۡمَمۡتَ عَشۡرٗا فَمِنۡ عِندِكَۖ وَمَآ أُرِيدُ أَنۡ أَشُقَّ عَلَيۡكَۚ سَتَجِدُنِيٓ إِن شَآءَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَHij zei: “Voorwaar ik ben van plan om één van deze twee dochters aan jou uit te huwelijken, op voorwaarde dat jij mij acht jaren zal dienen, maar als je de tien jaren volmaakt dan zal dat (een gunst) van jou zijn. Maar ik ben niet van plan het je moeilijk te maken. Als Allah het wil zal je ontdekken dat ik één van de rechtvaardigen ben.”
Gedeelde lessen van de vrouwen van de Koran
- Een begin vanuit het zwaarste huis is mogelijk: Asiya in het paleis van de farao.
- Levensonderhoud is niet gebonden aan zijn zichtbare wegen: Maryam in het heiligdom.
- Leiderschap is een verantwoordelijkheid die eerst bekritiseerd wordt voordat zij wordt geprezen: Bilqis tegenover Sulayman.
- De moeder is de oorsprong van opvoeding en begaafdheid: de moeder van Musa en de vrouw van Imran.
- Een partner in deze wereld is een partner in berouw: de vrouw van Adam.
- Het streven van een moeder wordt eeuwige wet: Hajar in haar loop.
Frequently asked questions
Waarom noemt de Koran niet alle vrouwen bij naam?
De methode van de Koran in zijn verhalen is situaties uit te beelden, geen namen te archiveren — daarom noemt hij profeten bij naam en volstaat hij voor anderen met beschrijvingen. Alle namen staan desondanks vast in de gezaghebbende exegese: Asiya, Bilqis, Sara en Hajar, zoals in de tafsir van al-Tabari en de andere standaardbronnen.
Kan een vrouw een bron van religieuze kennis zijn?
Ja — en het was een realiteit in het eigen tijdperk van de Profeet ﷺ: Aïsha alleen al overleverde meer dan tweeduizend hadiths, en de metgezellen stelden haar na zijn dood vragen; Umm Salama overleverde zo'n 378 hadiths. De details staan op de pagina's “Moeders van de Gelovigen” en “De vrouwelijke metgezellen”.
Was het Hawwa die Adam uit het Paradijs deed verdrijven?
De korantekst zegt daar niets van: het gefluister kwam van Shaytan — “Zo fluisterde Shaytan tot hen beiden” — en de verslapping wordt teruggevoerd op Adam: “Zo liet Shaytan hem struikelen… en Adam was het vergeten” (Taha 120–121); de twee berouwden samen en werden samen teruggebracht. De schuld alleen bij de vrouw leggen komt uit latere overleveringen, niet uit de Koran.
Zijn de verhalen over vrouwen in de Koran minder dan die over mannen?
In aantal, ja — de soera's daalden grotendeels neer in het kader van de zendingen van de profeten; in rang bezetten zij echter de hoogste treden: Maryam is de meest geëerde der vrouwen, Asiya het voorbeeld voor alle gelovigen, Bilqis de scherpste gesprekspartner in Soera An-Naml, en Hajar heeft een ritueel van de hadj. De weinigen, zorgvuldig geplaatst, kwamen met rangen die niet onderdeden voor de velen.
Korantekst en vertalingen: QuranEnc. Hadithvertalingen: HadeethEnc. Bij elk item staat de bron vermeld. Fout gevonden? Laat het ons weten.